fbpx

ئەنجوومەنی بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێی سەر بە نەتەوەیەکگرتووەکان تیشک دەخاتە سەر ڕۆڵی گرنگی قەرەبووکردنەوە کردنی قوربانیانی ونبووانی زۆرەملێ له عێراق
نیسان 11, 2023
United Nations Headquarters
Photo: World Tourism Organization

عێراق لە ماوەی پەنجا ساڵی ڕابردوودا نزیکەی یەک ملیۆن کەسی بێسەروشوێن کردووە، عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین زیانی بەرکەوتووە بەهۆی کێشەی ونبوونی بەزۆرەوە. کۆمسیۆنی ونبوونی بەزۆر،کە دەستەیەکی سەربەخۆیە کە چاودێری جێبەجێکردنی پەیماننامەی پاراستنی هەموو کەسێک دەکات لە ونبوونی بەزۆر، ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە تیایدا هەڵسەنگاندنی پابەندبوونی عێراق بە پابەندبوونەکانیەوە دەکات بەپێی پەیماننامەکە دوای سەردانەکەی بۆ عێراق لە ساڵی ٢٠٢٢.

جگە لە ڕاسپاردە گشتگیرەکان بە ئامانجی دڵنیابوون لەوەی کە چوارچێوە یاسایی و کردارەکانی عێراق بە تەواوی پابەندن بە پەیماننامەکەوە، لیژنەی ونبوونی بەزۆر پێشوازی لە پەسەندکردنی یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی و دامەزراندنی بەڕێوەبەرایەتی گشتی کاروباری ڕزگاربووان کرد. لە چوارچێوەیەکی یاسادانانی فراوانتردا بۆ بەڕێوەبردنی وەڵامدانەوە و قەرەبووکردنەوەی ونبووە بەزۆرکراوەکان، کۆمیسیۆنی ونبوونی بەزۆر چەندین پێشنیاری گرنگی پێشکەش کرد.

ئەو ئیدانەی کردارەکانی دەسەڵاتدارانی کرد بە زیادکردنی ئازاری زیاتر بۆ قوربانییەکان بە داواکردنی “چەند جارێک” بۆ دووبارەکردنەوەی چیرۆکەکانیان بۆ مەبەستی دۆکیومێنتاری. دایکی ئەو سێ منداڵەی کە ونبوون دەڵێت:

“هەموو کاتێک کە ونبوونی منداڵەکانم بۆ دەسەڵاتداران ڕوون دەکەمەوە، زۆر خراپ دەبم. دەگریم و دەلەرزم چیتر ناتوانم بخەوم هەموو هیوایەکم لە دەست داوە ئێستا زۆر نەخۆشم تەنها پەڕ و کاغەزمان ئەدەنێ و هیچ ڕوونادات. هیچ پشتیوانییەک وەرناگرین”

کۆمسیۆنی ونبوونی بەزۆرکراو جەختی لەوە کردەوە کە ڕۆڵی سەرەکی قوربانییەکان لە گەڕان و لێکۆڵینەوە و قەرەبووکردنەوەدا دەبێت بە ڕوونی پێناسە بکرێت لە یاسادا ئەگەر بیانەوێت. هەروەها پێویستە ڕێکخراوە ناحکومییەکان هان بدرێن بۆ ئەوەی هاوکاری قوربانیان بکەن و پشتگیری قوربانیان بکەن لە کاتی پرۆسەکەدا.

هەرچەندە لیژنەکە ستایشی یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی کرد، کە کردنەوەی “سەنتەری چارەسەری دەروونی و تەندروستی” و “کلینیکە تەندروستییەکانی ناوەوە و دەرەوەی عێراق” لەخۆ دەگرێت، بەڵام سەرنجی ڕاکێشا بۆ ئەو ڕاستییەی کە “سەرچاوە و پێکهاتە بەردەستەکان ڕێگە بە بەڕێوەبەرایەتییەکە نادات پێداویستییەکان دابین بکات.” تیمەکان پێویستیان بە ڕاهێنان و بەهێزکردنی تایبەت هەیە و پێویستە بەرنامەی تایبەت دابنێن. بۆ نموونە، زۆرێک لەو قوربانیانەی کە دەگەڕێنەوە بۆ عێراق وەک هەرزەکار یان پێگەیشتوو دوای چەندین ساڵ لە دەستی داعش پێویستیان بە دامەزراندنی پێکهاتەیەک هەیە کە گونجاوە بۆ دابینکردنی خوێندنی سەرەتایی بۆیان.”

لە چوارچێوەی ڕێوشوێنە ئاڵۆز و قورسەکانی قەرەبووکردنەوە کە لە یاسای ژمارە 20 دا هاتووە لەسەر قەرەبووکردنەوەی قوربانیانی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان و هەڵە سەربازییەکان و کردەوە تیرۆریستییەکان، لیژنەکە ڕێوشوێنە سادەکراوەکان و نەرمی زیاتر پەسەند دەکات کاتێک قوربانییەکان ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە لە پێشکەشکردنی هەموو بەڵگەنامە پێویستەکان. کۆمسیۆنەکە جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە عێراق “ستراتیجییەکی گشتگیر هەڵبگرێت بۆ دەستگەیشتن بە قەرەبووکردنەوە و قەرەبووکردنەوە و چاکسازییەکان کە قەرەبووکردنەوەی دارایی و چاککردنەوە لەخۆ دەگرێت، دەبێت دابین بکرێت بۆ هەموو قوربانییەکانی ونبوون بەبێ گوێدانە ڕەچەڵەکی نەژادی، ئایینی یان سێکسییان، بەبێ گوێدانە کات و شوێن و بارودۆخی ونبوونەکەیان.” سەرەڕای ئەوەش، پێویستە عێراق “دڵنیا بێت لەوەی کە چاودێری دەروونی و پشتیوانی کۆمەڵایەتی لە هەموو سیستەمەکانی چاکسازی و یاسا پەیوەندیدارەکاندا یەکبخرێن وەک مافێکی بنچینەیی قوربانیان، هەروەها سەرچاوە دارایی و مرۆییە تایبەتەکان کە پێویستە بۆ دەسەڵاتە بەرپرسانەکان بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان بە شێوەیەکی گونجاو” دابین بکرێن، لەوانە ڕێوشوێنەکان بۆ “بەهێزکردنی متمانەی دانیشتوان بەو دامەزراوانەی بەرپرسن لە پلانەکانی چاکسازی.” ئەمە جێبەجێکردنی کاریگەری میکانیزمەکانی ژمێریاری شەفاف دەگرێتەوە، بەتایبەتی لە حاڵەتەکانی گەندەڵی و ئەشکەنجەدان یان بێتوانایی.”

پۆستی پەیوەندیدار
بودكاست – زیاتر لە مەرەکەب لەسەر کاغەز: جێبەجێکردنی یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی

بودكاست – زیاتر لە مەرەکەب لەسەر کاغەز: جێبەجێکردنی یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی

 چاوپێکەوتن لەگەڵ شێریزان مینواڵا، نیسانی ۲۰۲۴ https://open.spotify.com/episode/0KxCmVRgI2ojzetBdFZAI1?si=Hji430xkTA-YNCOrJm4W3g&nd=1&dlsi=e0bd705b22754e41 پێشەکی : ئالانا تراڤێرس: بەخێربێن بۆ زنجیرە بۆدکاستی C4JR بە ناونیشانی زیاتر لە مەرەکەب لەسەر کاغەز:...

پێنجەمین هەواڵنامەی هاوپەیمانی سەبارەت بە یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی ئێستا بڵاوکراوەتەوە

پێنجەمین هەواڵنامەی هاوپەیمانی سەبارەت بە یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی ئێستا بڵاوکراوەتەوە

هاوپەیمانی بۆ قەرەبووکردنەوەی دادپەروەرانە (C4JR) برهاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ لە عێراق IOM. زنجیرە هەواڵنامەیەک لەسەر یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی بە سێ زمان بڵاو دەکاتەوە. بینەری دواین هەواڵنامە بە لێرەدا ، بە زمانەکانی ئینگلیزی ، عەرەبی و کوردی (سۆرانی و...

چوارەمین هەواڵنامەی هاوپەیمانی دەربارەی یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی

چوارەمین هەواڵنامەی هاوپەیمانی دەربارەی یاسای ڕزگاربووانی ژنانی ئێزیدی

خوێنەری نوێترین هەواڵنامەی هاوپەیمانی بۆ قەرەبووکردنەوەی دادپەروەرانە بن دەربارەی یاسای رزگاربووانی ئێزدی هاوپەیمانی بۆ قەرەبووکردنەوەی دادپەروەرانە (C4JR) بە پاڵپشتی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ لە عێراق ، زنجیرە هەواڵنامەی یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی بە سێ زمان بڵاودەکاتەوە...

خۆت تۆمار بکە بۆ خوێندنەوەی هەواڵنامەکەمان

خۆت تۆمار بکە بۆ خوێندنەوەی هەواڵنامەکەمان

خۆت لە لیستی هەواڵنامەکەماندا تۆمار بکە بکە بۆ ئاگاداربوون لە هەواڵ و نوێکارییەکان سەبارەت بە یاسای ڕزگاربووانی ئافرەتانی ئێزیدی.

بە سەرکەوتوویی خۆت تۆمار کرد.